Salmonella-uitbraak in Nederland: RIVM herstart onderzoek na nieuwe stijging in 2026

Op 13 juli 2026 heeft het RIVM het uitbraakonderzoek naar Salmonella Enteritidis heropgestart. Na een periode zonder nieuwe patiënten stijgt het aantal besmettingen in Nederland opnieuw. Nederland heeft inmiddels het hoogste aantal meldingen van heel Europa. Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD's) zijn actief voedselvragenlijsten aan het afnemen bij zieke mensen om de bron te achterhalen. De meest waarschijnlijke veroorzaker: eieren.

Wat is er aan de hand?

In 2025 onderzocht het RIVM al een grote uitbraak van Salmonella Enteritidis in Nederland. Dat cluster bestond uit 80 patiënten, en mogelijke bronnen waren kippenvlees en eieren. Een duidelijke oorzaak werd toen niet gevonden. Na een rustige tussenperiode stijgen de besmettingen in 2026 opnieuw, zowel in Nederland als in andere Europese landen die samenhangen met hetzelfde cluster.

De stijging past in een langere trend. Sinds midden 2023 neemt het aantal Salmonella Enteritidis-infecties in Nederland sterk en aanhoudend toe. Het gemiddeld jaarlijks aantal geregistreerde infecties steeg van 281 in de periode 2017-2019 naar 427 in 2023 en 401 in 2024. In de eerste helft van 2025 waren er al 250 meldingen. Die stijging loopt parallel aan een forse toename van het aantal legkippenkoppels met Salmonella Enteritidis in Nederlandse stallen.

Hoe groot is het werkelijke aantal besmettingen?

De gemelde gevallen zijn het topje van de ijsberg. Naar schatting bezoeken jaarlijks 1.800 mensen met een Salmonella Enteritidis-infectie de huisarts. In totaal gaat het RIVM uit van zo'n 10.000 infecties per jaar in Nederland. Veel mensen zoeken geen medische hulp en worden daardoor nooit gemeld in de surveillance.

Hoe raak je besmet?

De belangrijkste besmettingsroute is het eten van eieren of kippenvlees. Eieren kunnen zowel aan de buitenkant (de schil) als aan de binnenkant besmet zijn met salmonella. Besmetting van de schil kan via de omgeving van de kip plaatsvinden; besmetting van de inhoud kan al in het legkanaal van de hen optreden als de kip zelf drager is. Dat maakt voorzichtigheid bij alle ei-gerechten met ongekookt of half-rauw ei belangrijk: denk aan zelfgemaakte mayonaise, tiramisu of spiegeleieren met een vloeibaar dooier.

Overdracht via keukengerei is ook een reele route. Als een snijplank of kom in contact is geweest met rauw ei of rauwe kip, en daarna wordt gebruikt voor andere voedingsmiddelen zonder goed te zijn schoongemaakt, kan kruisbesmetting optreden.

Klachten: wat kunt u verwachten?

De eerste symptomen van een Salmonella-infectie beginnen gemiddeld 24 tot 48 uur na het eten van besmet voedsel. Typische klachten zijn:

• Diarree (soms bloederig)
• Buikpijn en krampen
• Koorts
• Misselijkheid en braken
• Hoofdpijn

Bij de meeste gezonde volwassenen duren de klachten 3 tot 7 dagen en gaan vanzelf over. In 8% van de gemelde gevallen van Salmonella Enteritidis is er echter sprake van een ernstige invasieve infectie, waarbij de bacterie de darmwand doorbreekt en in de bloedbaan terechtkomt. Dat vereist medische behandeling.

Wie loopt meer risico?

Kwetsbare groepen hebben meer kans op een ernstig beloop: jonge kinderen (onder de 5 jaar), ouderen (boven de 65 jaar), zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Bij hen kan een ogenschijnlijk gewone maagdarminfectie snel ernstiger worden. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.

Hoe voorkomt u besmetting?

Het RIVM geeft de volgende concrete adviezen:

• Kook eieren altijd hardgekookt of volledig gaar. Vermijd gerechten met rauwe of halfgekookte ei bij kwetsbare groepen.
• Bewaar eieren apart van andere voedingsmiddelen in de koelkast.
• Was uw handen grondig na aanraking van eieren of eierschalen, ook als de schil er intact uitziet.
• Reinig snijplanken, kommen en keukengerei direct na contact met rauw ei of rauwe kip.
• Verhit kippenvlees altijd volledig gaar (minimaal 75 graden in de kern).

Wat doet het RIVM nu?

GGD's inventariseren via voedselvragenlijsten wat zieke mensen hebben gegeten, waar en wanneer. Zo probeert het RIVM de gemeenschappelijke bron van de uitbraak te achterhalen. Vanwege de internationale component, er zijn ook buiten Nederland meldingen van mensen die samenhangen met dit cluster, werkt het RIVM samen met Europese partners. Tegelijkertijd heeft het RIVM per juli 2026 de verplichte bemonstering door houders van fokdieren aangescherpt om besmetting in de pluimveesector eerder te detecteren.

Heeft u last van buikklachten na het eten van eieren of kip en bent u ernstig ziek of tot een kwetsbare groep? Neem contact op met uw huisarts. Heeft u mildere klachten die langer dan een week aanhouden of als er bloed in de ontlasting zit, raadpleeg dan ook een arts.

Bron: RIVM, actuele informatie over salmonella (bijgewerkt 13 juli 2026). Heeft u buikklachten die lijken op een infectie? Bekijk ook onze pagina Welk virus heb ik? of lees meer over norovirus en buikgriep.